Column Oprechte Dalfser Courant

 

Electries lich uut een knöppie.   (eerste helfte)   2-10-2013

 

De komst van electries lich brach oos heel wat tewège, det was heel aanders dan met die petrolielaamp’n, de keers’n,

de luchte enzovoort. Ik kan mie det nog goed herinr’n, veural de lange winteraomd’n.

Teeng schemer gunk de petrolielaampe an. Mooie köppr’n hanglaamp’n met köppr’n braanders en un wit porselijn ballonne.

Deuronder un vesierde pot met petrolie. Vake mooi geglazuurd met bloemm der op. Ut hung bööm de taofel en iej mochen

hen nooit te ver opdraain anders gunk e walm’n. Iej kon de laampe hoger en lieger löötn hang’n um met lèèz’n dr gemak

van te hem. In kleinere vetrekk’n häd’n wie un laampie aan de kaante hang’n en op de delle een luchte die wie met kon

nem’n in de stal. Geregeld mos iej petrolie bievuln, anders gunk e uut en zat iej in’t donker.

Elke zaoterdag een kannegie petrolie haaln van vief litr en dan koj weer een wèke veuruut.

Völle lich gaf un petrolielaampe nie, ma iej konn der ölles mee doen, iej wuss’n ok niet aanders. Wat ok van belang was det

iej de laampe goed schone heuld, het köppr werk regelmötig poets’n en de glaaz’n schoonmaak’n. Aj naor buutn ging nam

iej de luchte met as det neudig was, meestal nam iej niks met, want iej kon goed de weg vinn in donkr, soms met een

zaklaampe op battriejn.

En dan kreij electries lich; Un böllegie an de zolder, een zootje piepen aover de mure deur ut hele huus.

Buutn 4 beugls an de mure met porselijn pötties, waor de stroom draoden anzaten.

In elk vetrek un knöppie an de mure en stopcontacten en iej han aoveral lich, onbegriepeluk.

Mar pas op, het knöppie mag allenig naor rechts edraait wönn, anders kreeg iej kotsluting, wön oe wies emaakt.

Det was veural veur de olde meesn wel wenn.

Hoe vake ging mien va nog met de luchte naor delle en de stal in, gewoon vergetten det lich uut een knöppie volle makkelijker is.

In de loop van de jaor’n kwaam’n ok andere electrische machin’s.

Jao een wasmechine, electries draai’n, de wasse wön vanzelf schone.

Nikt meer te börstln op ’t wasbörd, de wasse te kokk’n en nao te spuul’n. Onbegriepeluk.

Mien moe begun eerder elke maondag al um vief uur met de kokkepot opstokkn.

As de wichter naor schoel waarn begun het börstelwerk en het spuuln en zie dan nog mar is dej de wasse dreuge kreegt.

Elk vetrek hing vol met waslienn en de kachel wön ekstra oppestokt met holt.

Dan de stofzuger, een machine die alle rotzooi en zaand opvret, hoe ist mögeluk.

Det was wel eem wenn, wat mut de vrouw noe ovedag toch gaon doen.

Noe könt wiej niet meer zond’r electries.

 

Werkgroep ’Dalser’ dialect.   Wim Schrijver